Bir sabah Kayseri’de başlayan küçük bir farkındalık
“Mavi kutu hangi geri dönüşüm” hakkında araştırma yapanlar için hazırlanan bu içerikte önemli noktalara değineceğiz.
Sabahları Kayseri’nin havası bambaşka oluyor. Hele kışa yaklaşan günlerde, camı açtığımda yüzüme çarpan o keskin serinlik içime de işliyor. 25 yaşındayım ve hâlâ bazı sabahlar uyanınca “bugün hayatımda ne değişecek?” diye soruyorum kendime. Çoğu zaman büyük şeyler olmuyor ama küçük şeyler… işte onlar insanı içten içe büyütüyor.
O gün de sıradan bir gündü aslında. İşe gitmeden önce mahalle bakkalına uğramıştım. Elimde kahve, cebimde kulaklıklar, kafamda bin tane düşünce vardı. Ama o köşeyi dönünce her şey değişti.
Sokağın ucuna konulmuş yeni bir kutu vardı. Parlak mavi. Üzerinde basit bir yazı: “Geri dönüşüm.”
O an durdum. Gerçekten durdum yani. İnsan bazen bir şeye bakar ama aslında görmez ya, ben ilk kez görüyordum sanki.
Mavi kutuyu ilk kez fark edişim
O mavi kutu, mahalleye yeni gelmiş bir misafir gibiydi. Sessizdi ama varlığıyla her şeyi değiştiriyordu. Çöp konteynerinin yanına konmuştu ama ondan farklıydı. Sanki “beni farklı düşün” diyordu.
Kendi kendime sordum:
“Mavi kutu hangi geri dönüşüm?”
Soruyu yüksek sesle söylemedim ama içimde yankılandı. Çünkü gerçekten bilmiyordum. Cam mıydı, plastik mi, kâğıt mı? Yoksa hepsi mi?
O an kendimi biraz cahil hissettim. Garip bir duygu. 25 yaşındayım, üniversite bitmiş, hayat başlamış ama hâlâ böyle temel bir şeyi bilmiyorum.
Kahvemi yudumladım, mavi kutuya baktım. İçine atılmış birkaç şişe vardı. Bir plastik su şişesi, ezilmiş bir kola kutusu ve bir cam kavanoz.
İçimden bir şey kıpırdadı. Sanki o kutu sadece çöp değilmiş gibi.
Mahalledeki sessiz değişim
Kayseri’de mahalleler sessiz değişir. Bir sabah uyanırsın, köşedeki bakkal kapanmıştır. Bir gün sonra yeni bir market açılmıştır. Kimse büyük bir şey olmuş gibi davranmaz ama her şey değişmiştir.
Mavi kutu da öyleydi.
İnsanlar önce şaşırdı. Sonra alıştı. Ama herkes doğru kullanıyor muydu, emin değilim.
Bir gün yaşlı bir amca gördüm. Elinde gazete, yavaş yavaş yürüyordu. Çöpe değil de mavi kutuya bakıyordu. Uzun süre düşündü. Sonra gazeteyi normal çöp kutusuna attı.
O an içim burkuldu.
“Belki de biz bunu hiç öğrenemedik,” diye düşündüm.
Mavi kutu hangi geri dönüşüm? sorusunun içimde büyümesi
Zaman geçtikçe bu soru kafamda büyümeye başladı.
“Mavi kutu hangi geri dönüşüm?”
Sadece bir bilgi sorusu olmaktan çıktı. Sanki hayatla ilgili bir şeye dönüştü.
Benim için mavi kutu, artık sadece bir konteyner değildi. Yanlış atılan bir şişe, boşa giden bir fırsat gibi geliyordu. Küçük hataların birikince büyük bir kayba dönüşmesi gibi.
Bir akşam eve dönerken anneme sordum:
“Anne, bu mavi kutu ne için biliyor musun?”
Annem mutfakta yemek yapıyordu. Elini durdurmadan cevap verdi:
“Cam için galiba oğlum. Ama tam emin değilim.”
İşte o an içimde bir şey kırıldı.
Herkes görüyordu ama kimse tam bilmiyordu.
Annemin alışkanlıkları
Annem her şeyi ayırmaya çalışır aslında. Eskiden poşetleri bile tekrar kullanırdı. Ama bu mavi kutu işi ona da karmaşık gelmişti.
Bir gün onu izledim. Elinde yoğurt kabı vardı. Bir süre baktı, düşündü. Sonra normal çöpe attı.
Yanına gittim:
“Anne, neden mavi kutuya atmadın?”
Omuz silkti.
“Bilmiyorum oğlum, karıştırıyorum.”
O an fark ettim ki mesele sadece bilmek değil. Alışkanlık meselesiymiş.
Yanlış attığım gün
Bir gün ben de yanlış yaptım.
Market alışverişinden sonra elimde plastik şişe vardı. Geri dönüşüm kutusuna atmam gerekiyordu. Ama o an acelem vardı. Telefon çaldı, iş mesajı geldi, kafam dağıldı.
Şişeyi normal çöpe attım.
Bir adım sonra durdum.
Geri dönüp baktım.
Ama geri dönmedim.
O an kendimden nefret ettim. Abartı değil. Gerçekten.
Küçük bir şeydi belki ama içimde büyüdü.
Hayal kırıklığı
O gece günlüğüme yazdım:
“Bir şişeyi doğru yere atamadım ama asıl sorun şişe değil. Benim dikkatsizliğim.”
Kendime kızgındım. Çünkü öğrenmiştim ama uygulamamıştım.
Mavi kutu artık sadece bir kutu değildi. Bir tür sınav gibiydi benim için.
Doğruyu öğrenmek ve geç kalmış bir farkındalık
Sonra bir gün, belediyenin afişlerini gördüm. Mavi kutu ne için kullanılır açıkça yazıyordu.
Cam şişeler, cam kavanozlar…
Plastik değilmiş.
Kâğıt değilmiş.
Sadece cam.
İçimde garip bir rahatlama oldu. Ama aynı zamanda “bunu neden bu kadar geç öğrendim?” sorusu da geldi.
Bu kadar basit bir bilgi bile neden hayatımda bu kadar geç yer bulmuştu?
O gün mavi kutunun yanına gittim. Elimde bir cam şişe vardı. Su içmiştim.
Şişeyi attım.
Ama bu sefer farklıydı.
Sanki küçük bir şeyi değil, bir alışkanlığı doğru yere bırakıyordum.
Küçük bir hareketin içimde yarattığı değişim
O andan sonra sokakta mavi kutuları daha çok görmeye başladım. Daha doğrusu hep vardı ama ben görmüyormuşum.
İnsan bazen bir şeyi öğrenince onu her yerde görmeye başlar ya, aynen öyle oldu.
Bir kafede otururken bardaklara baktım. Evde şişelere baktım. Sokakta yere atılmış bir cam parçası gördüğümde içim sızladı.
Ama bu sefer farklıydı.
Sadece üzülmüyordum. Bir şey yapmak istiyordum.
Mavi kutu ile başlayan içsel dönüşüm
Garip ama gerçek: mavi kutu beni değiştirdi.
Büyük bir olay olmadı. Kimse alkışlamadı. Kimse fark etmedi bile belki.
Ama ben fark ettim.
Kendi hayatımda küçük şeyleri önemsemem gerektiğini öğrendim. Çünkü büyük değişimler hep küçük ihmal edilen şeylerden başlıyor.
Bir cam şişe, bir plastik kap, bir kâğıt parçası…
Hepsi aslında bir seçim.
Ve her seçim biraz bizi anlatıyor.
Kayseri sokaklarında düşüncelerim
Akşam yürüyüşlerimde artık mavi kutulara daha dikkatli bakıyorum. Bazıları dolu, bazıları boş. Bazılarının içine yanlış şeyler atılmış.
Ama yine de oradalar.
Sabırla.
Sessizce.
Kimseye kızmadan.
Bana insanları hatırlatıyorlar. Biz de böyle değil miyiz? Yanlışlarımızla, doğrularımızla, bazen karışarak ama yine de bir yere ait olmaya çalışarak.
Kendime yazdığım son not
Bir gün günlüğüme şunu yazdım:
“Belki de hayat, doğru yere doğru şeyi bırakabilmektir.”
O günden sonra mavi kutu benim için sadece bir geri dönüşüm kutusu olmadı.
Bir farkındalık oldu.
Bir hatırlatma oldu.
Ve en çok da, kendime karşı dürüst olmayı öğreten sessiz bir öğretmen oldu.
İlginizi Çekebilecek İçerik: Marmaray tuvalet var mı ?